راهکار پیشرفته در افزودن ریزمغذیها در صنایع تولید خوراک دام، طیور، آبزیان و پتفود، یکی از چالشهای اصلی مهندسان فرآیند، افزودن یکنواخت و باکیفیت روغنها، چربیها و ریزمغذیهای حساس به حرارت (مانند ویتامینها، آنزیمها و اسیدهای آمینه) به درون ساختار پلت یا اکسترودیت است. روشهای سنتی کوترینگ (مانند اسپری روی پلت در دستگاههای درام معمولی) به دلیل محدودیتهای فیزیکی ناشی از ساختار متراکم خوراک، تنها مواد را روی سطح محصول مینشانند. این امر نهتنها باعث هدررفت مواد مغذی، افت کیفیت و ایجاد مشکلات در بستهبندی و حملونقل میشود، بلکه برای محصولات خاص مانند خوراک آبزیان (که باید در آب غوطهور بمانند یا روی آب شناور شوند) یک ضعف بزرگ محسوب میگردد.
تکنولوژی وکیوم کوتر (Vacuum Coater) بهعنوان یک راهکار مهندسی پیشرفته، این معادله پیچیده را حل کرده است. در ادامه به بررسی ساختار، مکانیزم عملکرد و مزایای این تجهیز در خطوط تولید شرکت گرما الکتریک میپردازیم.
۱. مکانیزم عملکرد وکیوم کوتر چگونه است؟
عملکرد دستگاه وکیوم کوتر بر پایه ایجاد اختلاف فشار و پدیده فیزیکی مکش در ساختار پلت یا اکسترودیت استوار است. فرآیند پاشش در این سیستم طی مراحل زیر انجام میشود:
۱. بارگیری و ایزولاسیون: مقدار مشخصی از خوراک پلتشده یا اکسترود شده وارد محفظه بسته و تحت فشار (مقاوم در برابر خلاء) دستگاه میشود.
۲. تخلیه هوا (Vacuum Phase): با استفاده از پمپ خلاء قدرتمند، هوای موجود در منافذ موئین و حفرات میکروسکوپی داخل ذرات پلت بهطور کامل تخلیه میشود. این مرحله حیاتیترین بخش برای ایجاد نفوذ عمقی است.
۳. تزریق و پاشش مایعات (Liquid Injection): در شرایط خلأ، مقدار ازپیشتعیینشدهای از روغن، چربی، اسانس یا محلول ریزمغذیها از طریق نازلهای اتوماتیک با پودرکنندگی بالا بهصورت مه پاشیده میشود.
۴. برقراری تعادل فشار (Equalization Phase): با شکستن خلأ و باز شدن هوای ورودی، فشار هوا به سرعت به محیط بازمیگردد. این فشار ناگهانی مانند یک پمپ طبیعی عمل کرده و مایع پاشیدهشده روی سطح را با نیروی مکش به عمیقترین نقاط ساختار متخلخل دانهها هدایت میکند.
تخلیه نهایی: محصول نهایی که اکنون کاملاً از نظر روغنیشدن و مواد مغذی اشباع و در عین حال سطح خشک دارد، از دستگاه تخلیه میشود.
۲. مزایای کلیدی استفاده از Vacuum Coater در خطوط تولید
. نفوذ عمقی و یکنواختی بالا: برخلاف روشهای سطحی، روغن و مواد مغذی به مغز پلت نفوذ کرده و توزیع یکنواختی ایجاد میکنند.
. افزایش سقف افزودن چربی (High Fat Coating): امکان افزودن مقادیر بالای چربی و روغن بدون ایجاد مشکلاتی نظیر چسبندگی دانهها، شکستن پلتها و چرب شدن کیسههای بستهبندی.
. حفظ مواد حساس به حرارت: از آنجا که پاشش در محیط بدون هوا و بدون حرارت بالا انجام میشود، ساختار مولکولی ویتامینها، پروبیوتیکها و آنزیمها تخریب نمیشود.
. بهبود ضریب تبدیل (FCR): تغذیه با خوراک غنیشده و استاندارد، راندمان رشد در دام، طیور و آبزیان را بهبود میبخشد.
. کنترل شناوری در خوراک آبزیان: برای خوراک ماهی و میگو، میزان نفوذ چربی تعیینکننده شناوری یا غوطهوری محصول است که وکیوم کوتر دقت این پارامتر را تضمین میکند.
۳. کاربردهای صنعتی در صنایع غذایی دام و پتفود
. صنعت پتفود (غذای حیوانات خانگی): برای افزایش طعمپذیری (Palatability) با استفاده از اسپری روغنهای گوشت و عصارهها به درون کیبلهای خشک.
. صنعت خوراک آبزیان: غنیسازی پلتهای میگو و ماهی با اسیدهای چرب امگا-۳ و روغنهای ضروری.
. خوراک طیور و دامهای شیری: افزودن دقیق پریبیوتیکها، اسیدهای آمینه مایع و ریزمغذیهای با ارزش بالا در آخرین مرحله تولید.
سوالات متداول
آیا استفاده از وکیوم کوتر باعث خرد شدن پلتها میشود؟
خیر. طراحی داخلی محفظه و روتورهای دستگاه به گونهای است که کمترین تنش مکانیکی به پلتها وارد شده و درصد خرابی و تولید خاکه (Fines) به حداقل میرسد.
چه نوع مایعاتی را میتوان با این دستگاه تزریق کرد؟
انواع روغنهای حیوانی و گیاهی، چربیهای ذوبشده، اسانسهای طعمدهنده، محلولهای ویتامینی، آنزیمها و اسیدهای آلی قابل تزریق در این سیستم هستند.
